Box 3 in 2027 en 2028: wat de plannen betekenen voor uw crypto

Het kabinet stelde op 29 september 2026 voor het heffingsvrij vermogen in 2027 bijna te halveren en het forfaitaire rendement op beleggingen zoals crypto te verhogen. Na kritiek uit de Kamer noemt het kabinet dit een technische invulling en werkt het aan een aangepaste dekking. Vanaf 2028 moet het werkelijk rendement gelden, waarbij crypto voorlopig jaarlijks over de waardestijging wordt belast, ook zonder verkoop. Niets daarvan is al wet. Deze gids zet de voorstellen, de stand van zaken op 16 oktober 2026 en de gevolgen voor cryptobezitters op een rij.

Stand van zaken 16 oktober 2026. Deze gids is algemene informatie voor inwoners van Nederland en geen persoonlijk belastingadvies. De bedragen voor 2027 en 2028 komen uit een conceptnovelle die nog niet bij de Tweede Kamer ligt. Het kabinet heeft toegezegd uiterlijk 2 november 2026 een aangepaste dekking te presenteren, dus de cijfers kunnen nog veranderen.

Kort antwoord: wat staat vast en wat niet?

Voor 2026 liggen de regels vast. Voor 2027 en 2028 bestaan alleen voorstellen. De tabel laat zien welke cijfers nu gelden, welke cijfers het Belastingplan 2027 zonder de novelle voor 2027 noemt en wat het kabinet op 29 september 2026 aanvullend heeft voorgesteld.

Het percentage van 6,37% volgt uit de conceptnovelle zelf: die verhoogt het forfait met 1,5 procentpunt naar 7,87%. Ook € 60.098 is nog geen wet: het Belastingplan 2027 stelt voor de inflatiecorrectie voor 2027 te beperken tot 1,248%. Bij volledige inflatiecorrectie van 2,6% zou het heffingsvrij vermogen circa € 60.900 zijn. Vanaf 2028 moet het nieuwe stelsel van werkelijk rendement gelden. Directe crypto blijft daarin volgens het concept voorlopig onder een jaarlijkse vermogensaanwasbelasting vallen, ook als u niets verkoopt. Een overstap naar belasting bij verkoop verwacht het kabinet pas in 2030.

2027: lager heffingsvrij vermogen en hoger forfait voorgesteld

Het Belastingplan 2027, gepresenteerd op Prinsjesdag 15 september 2026, bevatte geen specifieke box 3-maatregel; de voorgestelde beperkte inflatiecorrectie geldt wel ook voor het heffingsvrij vermogen. In de aanbiedingsbrief schreef het kabinet dat het "op dit moment nog niet" lukte om een box 3-voorstel met breed draagvlak te maken. De Fiscale sleuteltabel 2027 bij het Belastingplan noemt voor 2027 een heffingsvrij vermogen van € 60.098 bij een tarief van 36%.

Twee weken later volgde de Kamerbrief van 29 september 2026 (Kamerstuk 37 020, nr. 62). Daarin staat: "Binnen box 3 wordt per 2027 het heffingsvrij vermogen terug naar het niveau van 2020 (€30.846) gebracht." De resterende dekking zou komen uit een verhoging van het forfait voor overige bezittingen "met 1,5% punt in 2027". Omdat crypto in box 3 tot de categorie beleggingen en andere bezittingen hoort, raakt die verhoging ook cryptobezitters.

Juridisch staan deze maatregelen niet in het Belastingplan, maar in een conceptnovelle op de Wet werkelijk rendement box 3. De ministerraad stemde op 2 oktober 2026 in en vroeg advies aan de Raad van State. Volgens de concept-memorie van toelichting daalt het heffingsvrij vermogen van € 59.357 in 2026 naar € 30.846 in 2027 en komt het forfait voor overige bezittingen in 2027 uit op 7,87%. Dezelfde toelichting erkent dat daarvoor onvoldoende politiek draagvlak is en noemt de bedragen voorlopig een technische invulling. In het concept zijn de 2027-maatregelen juridisch niet gekoppeld aan de invoering van het nieuwe stelsel.

De politieke stand na 1 oktober

• 1 oktober: minister Heinen zei in de Algemene Financiële Beschouwingen dat het kabinet "op zoek naar een andere grens" gaat en kleine spaarders en kleine beleggers wil ontzien.
• 6 oktober: de Tweede Kamer nam de motie-Stultiens/Dassen aan, die een alternatief pakket vraagt dat niet bij kleine spaarders terechtkomt. Een motie die zich tegen zowel de halvering als de forfaitverhoging richtte, haalde het met 71 tegen 74 stemmen niet.
• 9 oktober: de staatssecretaris schreef dat het kabinet een aangepaste dekking opneemt voordat de novelle naar de Kamer gaat: "Uiterlijk 2 november informeer ik uw Kamer over de wijzigingen in de novelle van de Wet werkelijk rendement box 3."

Volgens het kabinet zouden na de voorgestelde verlaging in 2027 ongeveer 3,6 miljoen mensen box 3-belasting betalen, circa 1,2 miljoen meer dan zonder de verlaging. Die nieuwe groep zou gemiddeld 90 euro gaan betalen. Welke grens en welk forfait er uiteindelijk komen, is op 16 oktober 2026 open.

Rekenvoorbeeld: alleen crypto op 1 januari

Een alleenstaande heeft op de peildatum 1 januari alleen crypto en geen banktegoeden of schulden. De berekening volgt het forfaitaire stelsel: het forfait op het hele vermogen, vermenigvuldigd met het deel van het vermogen boven het heffingsvrij vermogen, en daarover 36%.

Voor € 100.000 volgens het voorstel: 7,87% van € 100.000 is € 7.870. Het deel boven het heffingsvrij vermogen is (100.000 − 30.846) / 100.000 = 69,154%, dus het belastbare voordeel is € 5.442. Daarover betaalt u 36%, naar beneden afgerond € 1.959, zoals de Belastingdienst afrondt. Bij volledige inflatiecorrectie zou de belasting zonder novelle bij € 100.000 circa € 896 zijn. Bij fiscale partners verdubbelt het heffingsvrij vermogen. Met de tegenbewijsregeling kan de belasting lager uitvallen als uw werkelijke rendement lager is.

Vanaf 2028: werkelijk rendement, maar crypto blijft jaarlijks belast

De Wet werkelijk rendement box 3 (Kamerstuk 36 748) moet het forfaitaire stelsel per 1 januari 2028 vervangen. De Tweede Kamer stemde op 12 februari 2026 in. De Eerste Kamer besloot op 30 juni 2026 de stemming aan te houden tot de aangekondigde novelle is behandeld.

De hoofdregel van het wetsvoorstel is een vermogensaanwasbelasting. Belast wordt het verschil tussen de waarde aan het eind en aan het begin van het jaar, verminderd met stortingen en vermeerderd met onttrekkingen, plus reguliere opbrengsten zoals rente en dividend. Gerealiseerde en ongerealiseerde waardeveranderingen tellen allebei mee. De memorie van toelichting stelt een vlak tarief van 36% voor. Alleen het deel van een negatief resultaat boven € 500 wordt als verlies vastgesteld, en dat verlies is alleen met volgende jaren te verrekenen. Kosten zijn in beginsel aftrekbaar, voor zover ze samenhangen met reguliere voordelen.

De conceptnovelle breidt de vermogenswinstbelasting, die pas bij verkoop heft, per 2028 uit naar alle financiële instrumenten zoals aandelen en obligaties. Voor crypto geldt dat niet. De concept-memorie van toelichting noemt uitdrukkelijk "directe cryptobeleggingen (crypto wallets)" bij de vermogensbestanddelen waarvoor met ingang van 1 januari 2028 tijdelijk een vermogensaanwasbelasting blijft gelden. "De huidige verwachting is dat dit per 2030 mogelijk zal zijn", schrijft het kabinet over de overstap; daarvoor komt een apart wetsvoorstel, dat nog niet bestaat.

Ook het heffingsvrije resultaat staat ter discussie. Het oorspronkelijke wetsvoorstel noemt € 1.800 per persoon, de conceptnovelle € 1.000, en een aangenomen motie vraagt om meer dan € 1.000. De concept-memorie van toelichting neemt de opties uit de brief van 19 juni 2026 niet op en houdt vast aan voorwaartse verliesverrekening; achterwaartse verliesverrekening zit er dus niet in. Tot slot het tijdpad: om 2028 te halen moeten beide Kamers de wet en de novelle uiterlijk 31 december 2026 aannemen. Minister Heinen erkende in het debat het "risico dat het 2029 wordt".

Rekenvoorbeeld 2028: belasting over koerswinst zonder verkoop

Stel dat de plannen ongewijzigd doorgaan. Uw crypto is op 1 januari 2028 € 100.000 waard en op 31 december 2028 € 150.000. U koopt en verkoopt niets en ontvangt geen beloningen. Het werkelijke rendement is dan € 50.000. Na een heffingsvrij resultaat van € 1.000 betaalt u (50.000 − 1.000) × 36% = € 17.640. Met het oorspronkelijke heffingsvrije resultaat van € 1.800 zou dat € 17.352 zijn.

Daalt de waarde in 2029 met € 60.000, dan krijgt u de belasting over 2028 niet terug. Het verlies kan alleen worden doorgeschoven naar volgende jaren. Voor cryptobezitters betekent dit dat er belasting verschuldigd kan zijn over winst die nooit is verzilverd. Wie grote koersstijgingen verwacht, moet ook nadenken over de liquiditeit om die belasting te betalen.

Werkelijk rendement aantonen in 2026 en 2027

Tot het nieuwe stelsel er is, blijft de tegenbewijsregeling bestaan. Volgens de concept-memorie van toelichting kan die ook in 2027 worden gebruikt. Is uw werkelijke rendement lager dan het forfaitaire voordeel, dan wordt het werkelijke rendement belast. Daarbij gelden andere regels dan in het forfaitaire stelsel:

• Ongerealiseerde koerswinst telt mee. De Hoge Raad oordeelde op 6 juni 2024: "Deze waardeveranderingen behoren ook tot het werkelijke rendement indien de belastingplichtige ze nog niet heeft gerealiseerd."
• Geen vrijstelling. Het heffingsvrij vermogen geldt niet bij het werkelijke rendement.
• Geen kosten. Kosten zijn niet aftrekbaar, met uitzondering van rente op schulden in box 3.
• Geen verrekening tussen jaren. Binnen één jaar tellen winsten en verliezen samen; alleen een negatief totaal wordt op nihil gesteld en niet naar een ander jaar meegenomen.
• Hele vermogen. Het gaat om het rendement op het totale box 3-vermogen, inclusief banktegoeden.

De Belastingdienst geeft dit voorbeeld: u ontvangt € 800 rente op uw spaarrekening en uw crypto daalt € 1.200 in waarde. Het werkelijke rendement is dan − € 400, en de Belastingdienst zet dat op € 0. Vanaf het belastingjaar 2025 geeft u het werkelijke rendement op in de aangifte inkomstenbelasting, en de Belastingdienst rekent met het laagste bedrag. Voor 2024 en eerder is er het formulier Opgaaf werkelijk rendement, voor 2017 tot en met 2020 alleen onder voorwaarden. Een lager heffingsvrij vermogen in 2027 maakt tegenbewijs voor meer mensen interessant, vooral in een jaar met dalende koersen. Hoe een verliesjaar uitpakt, staat in de gids over cryptoverlies in box 3.

Peildatum 1 januari en omzetten naar euro's

In het forfaitaire stelsel telt de waarde op 1 januari om 0.00 uur. Volgens de Belastingdienst gebruikt u daarvoor de koers van uw omwisselplatform op dat moment. Het is verleidelijk om crypto rond de jaarwisseling tijdelijk om te zetten naar euro's, omdat banktegoeden een veel lager forfait hebben. Artikel 5.24 van de Wet inkomstenbelasting 2001 zet daar een rem op: verschuivingen van overige bezittingen naar banktegoeden binnen een periode van drie maanden rond de peildatum worden genegeerd als u binnen die periode weer terugwisselt, tenzij u aannemelijk maakt dat er zakelijke redenen waren. Euro's die op het handelsplatform blijven staan, gelden bovendien niet zonder meer als banktegoed.

Ook stablecoins vallen onder crypto en niet onder banktegoeden. Wie crypto op de peildatum niet meer kan benaderen, bijvoorbeeld door een verloren seed phrase, moet volgens kennisgroepstandpunt KG:202:2026:5 van de Belastingdienst van 8 mei 2026 de crypto blijven opgeven; de waarde is wat een gegadigde koper zou betalen en kan nihil zijn. U moet aannemelijk maken dat u geen toegang meer hebt. De complete box 3-gids voor 2026 behandelt de waardering in detail.

DAC8: de Belastingdienst ziet meer, maar vult niet vooraf in

Sinds 1 januari 2026 verzamelen cryptodienstverleners gegevens onder de Europese richtlijn DAC8. Volgens het uitvoeringsbesluit doen zij de eerste melding over 2026 uiterlijk op 31 januari 2027, en daarna elk jaar. Afhankelijk van de dienst gaat het ook om saldi per 31 december. Gegevens over gebruikers in andere EU-landen worden binnen negen maanden na het kalenderjaar uitgewisseld.

Voor de aangifte verandert er weinig. De Rijksoverheid schrijft: "De gegevens over crypto worden niet vooraf ingevuld, maar de Belastingdienst heeft dus wel gegevens om crypto te controleren." Uit onderzoek van Verian, in februari 2026 gepubliceerd door de Rijksoverheid, bleek dat 77% van de ondervraagde cryptobezitters ten onrechte denkt dat de Belastingdienst hun crypto vooraf invult, en 35% ten onrechte dat je pas belasting betaalt bij verkoop. Meer over de meldingen staat in de gids over DAC8 in Nederland.

Wat u nu kunt doen

1. Leg waardes per peildatum vast. Bewaar per wallet en exchange de saldi en koersen op 1 januari 2026 en straks op 1 januari 2027.
2. Bewaar de volledige historie. Voor het werkelijke rendement en voor de vermogensaanwasbelasting vanaf 2028 zijn stortingen, onttrekkingen, beloningen en waardes aan begin en eind van elk jaar nodig.
3. Controleer tegenbewijs. Vergelijk voor 2025 en 2026 uw werkelijke rendement met het forfaitaire voordeel, vooral als de koersen zijn gedaald. De box 3-rendementsgids voor 2026 laat zien hoe staking en DeFi daarin meetellen.
4. Zet niet alleen om voor de peildatum. Omzetten naar euro's rond 1 januari en weer terug kan door artikel 5.24 worden genegeerd.
5. Volg de besluitvorming. Belangrijke data zijn het advies van de Raad van State rond 28 oktober, de aangepaste novelle uiterlijk 2 november en de stemmingen over het Belastingplan-pakket.
6. Denk aan liquiditeit voor 2028. Als crypto jaarlijks over ongerealiseerde winst wordt belast, kan verkoop nodig zijn om de belasting te betalen.

Een CoinTaxReporting Nederland-rapport reconstrueert uw cryptoposities rond de peildatum en maakt ontbrekende koersen en niet-gematchte transfers zichtbaar. Controleer de waarden per 1 januari met de koers van uw platform op 0.00 uur voordat u ze in de aangifte overneemt. Het werkelijke rendement voor de tegenbewijsregeling bepaalt u in de aangifte over uw hele box 3-vermogen, dus inclusief banktegoeden en andere beleggingen. Het rapport neemt geen beslissing over wetgeving die nog niet is aangenomen.

Veelgestelde vragen over box 3 en crypto in 2027 en 2028

Officiële bronnen

• Belastingdienst: berekening box 3-inkomen 2026
• Rijksoverheid: Fiscale sleuteltabel 2027
• Kamerbrief 29 september 2026: voorstellen op box 3 (37 020, nr. 62)
• Brief van de staatssecretaris van 9 oktober 2026 over de novelle
• Tweede Kamer: stemmingsuitslagen 6 oktober 2026
• Memorie van toelichting Wet werkelijk rendement box 3 (36 748, nr. 3)
• Eerste Kamer: stemming over de box 3-wet aangehouden (30 juni 2026)
• Uitvoeringsbesluit DAC8 (Staatsblad 2026, 93)
• Rijksoverheid: transacties met crypto meer in beeld bij de Belastingdienst

Bronnen gecontroleerd op 16 oktober 2026. Alle cijfers voor 2027 en 2028 zijn voorstellen en kunnen na 2 november 2026 wijzigen. De rekenvoorbeelden zijn vereenvoudigd.

Hinweis: Dieser Artikel dient ausschließlich zur allgemeinen Information und stellt keine Steuerberatung dar. Für individuelle Steuerberatung wende dich an einen zugelassenen Steuerberater.